مرگ قلبی ناگهانی در ورزشکاران ( SCD ) :

طبق آمار موجود تخمین زده می شود یک نفر از هر دویست هزار نفر ورزشکار سالم دچار تاکی کاردی بطنی یا فیبریلاسیون ناگهانی شوند و به مرگ قلبی ناگهانی مبتلا گردند.

مردان 9 بار بیشتر از زنان مبتلا می گردند و در آمریکا بسکتبال و فوتبال آمریکایی و در اروپا فوتبال متهم اصلی است.

مرگ قلبی ناگهانی در ورزشکاران جوان علل متعددی دارد ( که در پایین ذکر می شود ) اما شایعترین علت ، کاردیو میوپاتی هیپرتروفیک تشخیص داده نشده است . ورزشکاران لاغری که از ناراحتی هایی در دیواره قفسه سینه به هنگام یک استرس فیزیکی شکایت دارند، در ردیف بالاتری از تاکی کاردی و فیبریلاسیون بطنی قرار دارند حتی اگر هیچ اختلال قلبی عروقی مشخصی نداشته باشند. این استرس فیزیکی و فشار به قفسه سینه می تواند در ورزش بیسبال، هاکی برخورد با یک ورزشکار دیگر در حین ورزش باشد. بعضی از ورزشکاران جوان در اثر پارگی آنوریسم آئورت در سندرم مارفان می میرند.

مرگ قلبی ناگهانی ( SCD ) در ورزشکاران مسن تر به علت بیماری کرونری قلب می باشد. گاهی نیز پرولاپس میترال کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک و بیماری های اکتسابی دریچه ای قلب باعث SCD می شود.

در اختلالات دیگر مثل آسم ، گرما زدگی یا مصرف داروهای ممنوعه ، فیبریلاسیون یا تاکی کاردی بطنی یک حادثه اولیه محسوب نمی شود، بلکه در فاز انتهایی بیماری اتفاق می افتد. بهرحال درمان فوری با شروع عملیات احیای قلبی ریوی آغاز می شود و هر چه احیا سریعتر باشد احتمال موفقیت بیشتر است. درصد موفقیت کمتر از 20% است . برای نجات یافتگان مرحله بعدی درمان کنترل بیماری اولیه است.

غربالگری : قبل از اقدام به فعالیت های ورزشی تمام کودکان، نوجوانان، افراد مسن و جوانان ورزشکار باید شرح حال خانوادگی و بالینی شان اخذ شود و مورد معاینه بالینی قرار گیرند . از جمله گرفتن فشار خون و سمع قلب در وضعیت طاقباز (supine ) و ایستاده .

کسانی که در سوابق فامیلی، کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک یا سندرم مارفان داشته باشند، باید مورد توجه بیشتری باشند و حتی ممکن است از فعالیت ورزشی حرفه ای منع شوند. افراد با سنکوپ و پره سنکوپ باید از نظر اختلالات شرایین کرونری قلب بررسی شوند. ورزشکاران باید در مورد مصرف داروهای ممنوعه تحت مشاوره قرار گیرند . معاینه و تاریخچه نه کاملا اختصاصی هستند، و نه حساس و موارد منفی و مثبت کاذب نیز شایع هستند.

غربالگری با ECG و اکو کاردیوگرافی حتی ممکن است مثبت کاذب بیشتری را مشخص کند اگرچه می تواند باعث پیشرفت بیشتری در تشخیص موارد واقعی گردد. در هر حال این گونه screening در جمعیت عادی و عمومی غیر عملی است.

علل مرگ قلبی ناگهانی در ورزشکاران جوان :

  1. کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک انسدادی
  2. اختلالات شرایین کرونر قلب
  3. افزایش توده قلبی
  4. میوکاردیت
  5. آنوریسم آئورتی پاره شده
  6. دیسپلازی بطنی راست منجر به آریتمی
  7. شریان کرونری نزولی قدامی چپ
  8. تنگی آئورت
  9. بیماری شریان کرونری آترو اسکلروتیک
  10. کاردیومیوپاتی اتساعی( دیلاته(
  11. دژنراسیون میکزوماتوز دریچه میترال
  12. سندرم QT نرمال
  13. سندرم بروگادا
  14. سندرم WPW
  15. تاکی کاردی پلی فرمیک ناشی از کاته کولامینها
  16. تاکی کاردی بطن راست
  17. وازواسپاسم کرونری
  18. سارکوییدوز قلبی
  19. ترومای قلبی
  20. آنوریسم پاره شده عروق مغزی

سندرم قلب ورزشکاران :

سندرم قلب ورزشکاران به وضعیت ساختاری وعملکردی در قلب افرادی اطلاق می شودکه در اکثر روزها بیشتر از یک ساعت در روز فعالیت بدنی دارند. افراد دارای این سندرم بدون شکایت هستند اما علائم شامل برادی کاردی، سوفل سیستولیک و صداهای اضافی در قلب می باشد. تغییرات E.C.G نیز شایعند تشخیص بالینی است و یا توسط اکو کاردیوگرافی انجام می شود . هیچ درمانی لازم نیست ولی تشخیص این سندرم از جهت اینکه از مشکلات جدی قلبی افتراق داده شود مهم است.

ورزشهای استقامتی و قدرتی طولانی وشدید، تغییرات فیزیولوژیکی زیادی را به سمت تطابق بدن با این تغیرات به دنبال دارند. افزایش حجم و فشار پر شدگی بطن چپ که منجر به افزایش توده عضلانی و افزایش قطر دیواره بطن چپ و سایز حفره ی بطن می شوند یکی از این تغییرات است.

حجم ضربه ای حداکثر و افزایش برون ده قلبی افزایش می یابد و این خود منجر به افزایش زمان پر شدگی بطن در حین دیاستول و کاهش ضربان قلب می شود . کاهش ضربان قلب منجر به افزایش تون واگ می گردد. برا دی کاردی منجر به کاهش نیاز به اکسیژن می گردد و در عین حال افزایش Hb و حجم خون انتقال اکسیژن را تشدید می کند.

علیرغم این تغییرات ، عملکرد سیستولیک و دیاستولیک قلب نرمال باقی می ماند. تغییرات در زنان در مقایسه با مردان در وضعیت مشابه از شدت کمتری برخوردار است .

شکایات و علائم:

هیچ شکایتی وجود ندارد . علائم بسیار متغیرند اما ممکن است شامل برادی کاردی و نبض بطن چپی که گسترده شده و دامنه اش افزایش پیدا کرده و سوفل سیستولیک که در لبه تحتانی چپ استرنوم شنیده می شود S3 ,S4, باشد که در زمان استراحت و برادی کاردی بهتر شنیده می شود و همچنین نبض های کاروتید هیپردینامیک باشد. این علائم منعکس کننده تغییرات قلبی هستند که در پاسخ به ورزش ایجاد می شوند.

تشخیص :

یافته های این سندرم اغلب در خلال بررسی های روتین یا ارزیابی شکایات غیر مرتبط تشخیص داده می شوند. اغلب ورزشکاران نیازی به تستهای وسیع و گسترده ندارند ا گرچه ECG اغلب توصیه می گردد .

اگر شکایات بیمار یک اختلال قلبی را مطرح کند، ECG و اکوکاردیوگرافی و تست ورزش انجام می شود. سندرم قلب ورزشکاران یک تشخیص مبتنی بر رد سایر تشخیص ها است و باید از اختلالات مشابه و تهدید کننده مثل کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک یا اتساعی و بیماری های اسکیمیک قلب و دیسپلازی آریتمی ساز بطن راست تشخیص داده شود. ECG عمدتا برادی کادی را نشان می دهد که به ندرت کمتر از 40 ضربه در دقیقه است. آریتمی های سینوسی اغلب همراه با ضربان قلب آهسته است. برادی کاردی در حال استراحت می تواند شروع کننده و مطرح کننده اکتوپی بطنی یا دهلیزی از جمله پیس میکر فوق بطنی سرگردان و بطور غیر شایعی فیبریلاسیون دهلیزی باشد. اما ضربان های نابجا بیشتر از 4 ثانیه طول نمی کشند. بلوک درجه اول گره AV در بیشتر از 1/3 ورزشکاران دیده می شود، اما بلوک درجه دوم و از نوع یک که در حین استراحت دیده می شود و هنگام ورزش ناپدید شود کمتر شایع است. بلوک درجه سوم گره AV غیر طبیعی محسوب می شود و باید کاملا ارزیابی گردد.

تغییرات موجی شکل شامل کمپلکس های QRS با ولتاژ بالا با تغییرات امواج T تحتانی طرفی یا الگوی تحت استرس Stress pattern)) که هیپرتروفی بطن چپ را مطرح می کند و تغییرات دپولاریزاسیون اولیه با امواج T بای -فازیک در لبه های جلو قلبی که رپولاریزاسیون غیر یکنواخت تون سمپاتیک کاهش یافته هر دو با ورزش برطرف می شوند.

معکوس شدن عمیق موج T در لبه های قدامی-طرفی وبلوک شاخه ی راست ناقص ممکن است دیده شود. تغییرات E.C.G ارتباط ضعیفی با سطح فعالیت ورزشی و عملکرد قلبی عروقی دارد. اکو کاردیو گرافی می تواند سندرم قلب ورزشکاران را از کاردیو میوپاتی ها افتراق دهد اما چون بزرگی قلب می تواند بخشی از پروسه فیزیولوژیک ورزش باشد، گاهی این تشخیص کاملا واضح نیست. در کل یافته های اکوکاردیو گرافی ارتباط ضعیفی با سطح ورزش وعملکرد قلبی عروقی دارد و دیگر اینکه نارسایی خفیفی میترال و تری کو سپید به طور شایعی دیده می شود .در هنگام تست ورزش در سطح زیر حداکثر، ضربان قلب پایین تر از ضربان افراد عادی است اما در شدت حداکثر مثل افراد غیر ورزشکار بالا می رود. و بلافاصله پس از قطع تست به سمت نرمال شدن پیش می رود.

پاسخ فشار خون نرمال باقی می ماند بدین صورت که فشار سیستولیک بالا می رود و فشار دیاستولیک پایین می افتد در نتیجه فشار خون متوسط نسبتا ثابت باقی می ماند.

بسیاری از تغییرات E.C.G با ورزش یا کاهش می یابد یا ناپدید می شود که این پدیده در مورد سندرم قلب ورزشکاران منحصر بفرد است و باعث افتراق آن از سایر علل پاتولوژیک می شود. بهر حال طبیعی شدن کاذب امواج T معکوس می تواند مطرح کننده اسکیمی در ورزشکاران مسن باشد و باید بیشتر مورد توجه قرار گیرد.

پیش آگهی و درمان:

اگرچه تغییرات ساختاری دیده شده بابرخی از اختلالات قلبی جدی مشابه می باشند، هیچ عارضه جدی جانبی وجود ندارد وبرادی کاردی و برخی از تغییرات ساختاری با قطع فعالیت بدنی باز می گردند. اگرچه تا 20% ورزشکاران اتساع حفرات قلبی را دارند ولی همچنان این سوال مطرح است که آیا سندرم قلب ورزشکاران واقعاٌ خوش خیم است یا خیر.

معمولا درمان خاصی نیاز نیست اگرچه وقفه سه ماهه لازم است تا ببینیم که آیا تغییرات بطن چپ باز می گردد یا خیر، تا سندرم قلب ورزشکار از کاردیو مو پاتی تشخیص داده شود. چنین وقفه ورزشی ممکن است باعث بهم خوردن زندگی حرفه ای ورزشکار شود وبا مقاومت وی روبرو شود.

وجوه افتراق کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک از سندرم قلب ورزشکاران:

کاردیومیوپاتی سندرم قلب ورزشکاران وجه مشخصه
>15 mm <13mm هیپرتروفی بطن چپ
>70 mm <60 mm قطر انتهای دیاستولی بطن چپ
E:A<1غیر طبیعی E:A>1 طبیعی عملکرد دیاستولی
غیر قرینه قرینه هیپرتروفی سپتوم